Phổ biến và quen thuộc, mỹ miều và thân thương, Zara là thương hiệu thời trang rất được lòng công chúng xứ Việt. Nhưng có mấy ai hiểu rằng, đây thực chất là “cỗ máy" sao chép sáng tạo của các hãng thời trang cao cấp khác?
Cách đây hơn một thập kỷ, Zara là cái tên vừa xa lạ, vừa tạo cảm giác “sang chảnh" đối với cả dân sành thời trang lẫn những người còn chưa một lần tự tay chọn tấm áo, manh quần. Zara của ngày trước được bày bán ở Việt Nam dưới dạng hàng xách tay, hoặc được nhập về và kinh doanh theo hình thức “ngoài luồng”, trốn thuế. Đối với nhiều người, đẳng cấp của họ như được nâng lên vài bậc khi mặc chiếc áo có cái mác Zara đằng sau gáy.
At present, after more than 6 years of appearing in Vietnam, Zara achieved revenue of nearly 1,700 billion VND (according to 2018 report), nearly 6 times higher than in 2016 thanks to the normal goods mentality of Vietnamese users. With prices that are not too expensive and quality designs that satisfy the needs of the majority of consumers, Zara naturally occupies a position that is difficult to overthrow in the market.
Nhưng đó là đối với một bộ phận “thượng đế". Còn trong mắt các nhà mốt cao cấp hay giới mộ điệu nói không với hàng giả, hàng nhái, Zara là đạo diện cho những nhà sản xuất ngang nhiên đạo nhái sáng tạo của các thương hiệu khác. Ở một số nơi, họ còn sử dụng cái tên Zara thay cho từ “fake" (làm giả) nhằm mỉa mai phương thức hoạt động lạ lùng của nhãn hiệu này.
Counterfeit?
Trên thực tế, thay vì thuê hẳn đội ngũ thiết kế giàu chất xám để cho ra những mẫu trang phục đẹp mắt, Zara lại “lịch sự" sao chép bản vẽ của các nhà mốt khác theo kiểu chắp vá mỗi chỗ một chút. Sau đó, dựa trên phản hồi từ mạng lưới người dùng toàn cầu để chỉnh sửa. Chính cách làm ăn lạ đời này đã đánh trúng tâm lý của một lực lượng lớn khác hàng trên thế giới – những người thích tiền ít mà “hít" quần áo thơm.
For this reason, talented designer Tom Ford once declared: "Có thể hơi tự mãn, nhưng tôi đã may mắn khi sáng tạo ra những thiết kế tuyệt vời. Có điều, tôi không mấy thích thú khi thấy chúng xuất hiện tại cửa hàng của Zara trước cả cửa hàng của chính tôi”. Not only Mr. Tom, but every creative director or true fashion house, considers brands like Zara a thorn in the eye and a thorn in the heart.
Nếu các “ông lớn" còn bị Zara ngang nhiên đạo nhái, thì phận NTK “thấp cổ bé họng” cũng khó thoát khỏi tầm ngắm của thương hiệu đầy thị phi này. Năm 2016, cô Tuesday Bassen – chuyên viên thiết kế và vẽ tranh người Ấn Độ, đã tố cáo việc Zara hồn nhiên đưa tất cả hình vẽ của mình vào những sản phẩm quần áo, phụ kiện trong bộ sưu tập được giới thiệu vào năm đó. Đứng trước cáo buộc của bị hại, nhãn hàng cứ im ỉm cho qua chuyện, bỏ lại hàng loạt thiệt hại cho tài năng trẻ.
So why is Zara still confident in living a healthy life?
According to common sense, all acts of copyright infringement can be handled and held responsible before the law, so why is Zara still growing today?
Hiểu một cách đơn giản: luật sở hữu trí tuệ chỉ có thể bảo vệ tên thương hiệu, logo hay hoạ tiết đặc trưng. Tất cả những gì Zara đang làm là xào xáo, thay đổi các mẫu thiết kế cho khác đi một chút – điều mà luật pháp không thể bắt bẻ. Cứ thế, các nhãn hàng danh tiếng đành ngậm đắng nuốt cay, còn Zara vừa làm giàu cho hầu bao, vừa chờ đợi xem sáng tạo của nhà mốt nào sắp sửa bị lên “thớt".
“Tẩy trắng"
Đạo nhái chán chê, Zara tính đường gột sạch “bụi trần", tẩy cho bằng hết những thị phi trên đường công danh vốn đã quá ồn ào của mình.
In order to appease public opinion, as well as beautify the brand’s face, Zara decided to launch a campaign in 2018: collaborating with designers from Japan’s Bunka Gakuen University in a campaign called VIEW.S. All young employees will be directly involved in the design stage with Zara’s production team.
Dẫu đây là “tẩy trắng" nhưng thương hiệu từ Tây Ban Nha vẫn nhận được sự ủng hộ của của rất nhiều cá nhân trong giới nghệ thuật. Hãng được vinh danh vì tạo ra sân chơi công bằng, minh bạch cho người trẻ, giúp tìm kiếm và đào tạo tài năng. Nhìn chung, các NTK trẻ được trao cơ hội phát triển, còn Zara thì có “tiếng thơm” giúp vớt vát chút thanh danh đang bị mai một.
Lessons from Zara
Tai tiếng là vậy, nhưng Zara vẫn để lại những bài học quý cho làng mốt. Đầu tiên phải kể tới khả năng bắt kịp xu hướng, liên tục thay đổi và làm mới mình. Bằng chứng là trong vòng một hoặc hai tuần sau khi một xu hướng mới trở thành “hot trend", thương hiệu đã kịp thời sản xuất hàng loạt sản phẩm dựa trên trào lưu ấy, nhằm thoả mãn sức mua khủng khiếp của những tín đồ mua sắm thời trang nhanh.
Instead of producing more quantity for each design, Zara creates more designs – about 12,000 designs per year, helping to create more opportunities for choice, satisfying consumers’ diverse shopping needs. Above all, the spirit of progress and constant innovation has brought the brand to its peak.
nnDẫu vậy, việc trở thành một trong những thương hiệu thời trang bán lẻ thành công và quyền lực nhất mọi thời đại cũng chẳng thể khiến giới mộ điệu nhìn Zara bằng con mắt thiện cảm. Xét về khả năng kinh doanh, hãng có thể chiếm địa vị của một “ông lớn". Nhưng nếu luận bàn về những di sản, sáng tạo mang tính đột phá mà Zara để lại cho làng mốt, người ta sẽ nhanh chóng kết thúc cuộc thảo luận bởi rốt cuộc thì cũng chẳng có mấy thứ để mà nói…
Lesson: Manh Hai – Fashion Columnist
